Việc nắm rõ những tác nhân gây hại âm thầm trong giai đoạn này là bước đầu tiên để xây dựng một kế hoạch bảo vệ sức khỏe chủ động. Dưới đây là các nguy cơ ô nhiễm thực phẩm đặc trưng khi mùa mưa lũ về:
+ Ô nhiễm nguồn nước: Nước lũ, nước do triều cường… cuốn theo chất thải sinh hoạt …., các vi khuẩn như tả, lỵ, thương hàn và E.coli thường xuyên xuất hiện trong nguồn nước này.
+ Độ ẩm tăng cao: Môi trường ẩm ướt khiến các loại nấm mốc phát triển nhanh chóng trên ngũ cốc (gạo, ngô, …), sinh ra độc tố Aflatoxin cực kỳ nguy hiểm.
+ Côn trùng và động vật gây hại: Mưa lũ đẩy chuột, gián, ruồi… vào nơi ở của con người, gây ra tình trạng nhiễm chéo vi khuẩn vào thức ăn nếu không được che đậy kỹ.
Trước những nguy cơ trên, việc chủ động thiết lập một "hàng rào bảo vệ" cho sức khỏe gia đình trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để những rủi ro này không xâm nhập vào bữa cơm hàng ngày, mỗi cá nhân cần nắm vững và thực hành nghiêm túc các biện pháp đảm bảo an toàn thực phẩm sau:
1. Nguyên tắc lựa chọn và dự trữ thực phẩm
+ Chọn các loại rau, củ, quả tươi, không bị dập nát, không có màu sắc và mùi vị lạ. Đối với các sản phẩm tươi sống như thịt, cá, hải sản cần chọn loại còn tươi. Với sản phẩm trứng chọn quả có vỏ màu sáng, không có vệt đen, không bị dập, quả trứng có màu hồng trong suốt khi soi qua ánh sáng.
+ Các thực phẩm đóng hộp, đóng gói sẵn phải có nhãn mác đầy đủ, lưu ý hạn sử dụng, không sử dụng các thực phẩm khô đã bị mốc.
+ Các gia đình cũng cần chú ý đến thực phẩm dự trữ cho trẻ nhỏ, phụ nữ có thai và những người già yếu; không chế biến thực phẩm trực tiếp trong môi trường nước bị ngập lụt; bảo vệ khu vực bếp và thực phẩm tránh khỏi các loại côn trùng, sâu bọ và các động vật khác. Ngoài ra, những người bị tiêu chảy hoặc có các biểu hiện khác phải tránh xa khu vực chế biến thực phẩm…
2. Xử lý thực phẩm khi mất điện hoặc ngập lụt
Mất điện là tình trạng có thể xảy ra trong mùa mưa lũ, ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo quản lạnh:
Nếu mất điện, việc giữ lạnh trong tủ lạnh và tủ đông là rất quan trọng. Để duy trì nhiệt độ lạnh, cửa tủ cần được đóng kín hoàn toàn. Một tủ đá nếu có chứa đầy thức ăn có thể giữ lạnh khoảng 48 giờ, trong khi tủ chỉ chứa một nửa thực phẩm chỉ giữ được 24 giờ.
Tủ lạnh chỉ giữ được lạnh khoảng 4 giờ sau khi mất điện. Sau 4 giờ, các thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm làm từ sữa cần phải được loại bỏ ngay cả khi chúng không có mùi hôi, vì chúng có thể đã bị nhiễm vi khuẩn gây bệnh.
Khi có điện trở lại, hãy kiểm tra nhiệt độ trong tủ lạnh và tủ đông. Nếu nhiệt độ vẫn dưới 4 – 5°C và thực phẩm vẫn còn dính băng đá, chúng có thể tiếp tục được sử dụng. Tuy nhiên, hãy loại bỏ những thực phẩm đã bị hỏng và dọn sạch tủ để bảo đảm vệ sinh.
“Mưa lũ mất điện làm ảnh hưởng đến thực phẩm trong tủ lạnh.”
3. Vệ sinh trong chế biến và ăn uống
+ Ăn chín, uống sôi: Đây là nguyên tắc vàng. Tuyệt đối không ăn rau sống, gỏi hay thức ăn tái trong vùng lũ. Mọi thực phẩm cần được nấu kỹ và ăn ngay sau khi chế biến.
+ Vệ sinh cá nhân: Rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi chế biến và sau khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài
4. Vệ sinh môi trường sau ngập lụt
Khi nước rút, môi trường để lại là một "ổ vi khuẩn khổng lồ" cần được xử lý ngay lập tức:
+ Vệ sinh bề mặt: Sử dụng dung dịch sát khuẩn chuyên dụng để lau rửa toàn bộ không gian bếp, kệ chứa thực phẩm và sàn nhà. Nước rút đến đâu, thực hiện vệ sinh triệt để đến đó để ngăn chặn vi khuẩn bám dính.
+ Xử lý rác thải: Tuyệt đối không để rác thải sinh hoạt tồn đọng gần khu vực chế biến.
Đảm bảo an toàn thực phẩm trong mùa mưa lũ chính là sự quan tâm, chăm sóc tỉ mỉ dành cho sức khỏe của mỗi thành viên trong gia đình. Việc chủ động ứng phó, từ khâu lựa chọn thực phẩm đến cách bảo quản thực phẩm khoa học, sẽ giúp thiết lập một ranh giới an toàn trước những hiểm họa từ môi trường. Hãy để mỗi bữa cơm giữa những ngày mưa lũ không chỉ cung cấp dinh dưỡng, mà còn mang lại sự an tâm tuyệt đối, giúp cả nhà vững vàng đi qua mùa mưa lũ một cách khỏe mạnh và trọn vẹn.
Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm & Thông tin truyền thông
