1. Nguyên tắc chung khi mua sắm thực phẩm:
- Nên mua vừa đủ:Không nên mua sắm, tích trữ quá nhiều thực phẩm vì các chợ và siêu thị thường mở cửa sớm từ mùng 2 Tết, thậm chí có cửa hàng bán xuyên Tết, do đó việc mua sắm, tích trữ thực phẩm là không cần thiết, gây lãng phí và có thể không an toàn. Việc tích trữ quá mức khiến tủ lạnh quá tải nhiệt độ của tủ có thể không đủ độ lạnh, dẫn đến thức thức ăn sẽ nhanh bị ôi thiu, việc bảo quản thực phẩm sống lẫn thực phẩm chín có thể gây nhiễm chéo vi khuẩn gây bệnh và gây ngộ độc thực phẩm. Vì vậy, khi mua sắm Tết, hãy tính toán lượng thức ăn đủ dùng, không nên mua quá nhiều đồ ăn rồi để tủ lạnh vừa không tươi, vừa có thể lãng phí, mà để lâu, bảo quản không đúng cách có thể không đảm bảo cho sức khỏe và có thể gây ngộ độc.
- Kiểm tra nguồn gốc xuất xứ rõ ràng: Chỉ lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và còn hạn sử dụng tại các điểm mua sắm đảm bảo như siêu thị, chợ uy tín…
- Đối với thịt nên chọn loại có màu sắc đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, vết cắt có màu sắc bình thường, khô. Tránh thịt có màu hơi xanh nhạt hoặc hơi thâm, thậm chí đen, màng ngoài nhớt. Tránh các loại thịt có mùi lạ, mùi ôi thiu hay mùi thuốc kháng sinh.
- Kiểm tra bao bì, nhãn mác:Đối với thực phẩm đóng gói, cần kiểm tra kỹ đúng thông tin của sản phẩm, địa chỉ nhà sản xuất, thành phần, hướng dẫn sử dụng và đặc biệt phải có ngày sản xuất và hạn sử dụng. Lưu ý nhãn mác phải còn nguyên vẹn, không rách nát hay biến dạng.
- Cẩn thận khi mua thực phẩm chế biến sẵn từ các cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ: Mấy năm gần đây hoạt động mua bán đồ ăn, thực phẩm chế biến sẵn trên những nền tảng xã hội như facebook, zalo… trở nên phổ biến, và đặc biệt nhộn nhịp trong những dịp tết đến xuân về khi nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng cao. Có nhiều cơ sở kinh doanh cung cấp các thực phẩm có hương vị thơm ngon, sạch sẽ. Tuy nhiên, do các thực phẩm này chủ yếu được sản xuất theo kiểu thủ công tại hộ gia đình nhỏ lẻ với điều kiện hạn hẹp về cơ sở, trang thiết bị, dụng cụ có thể gây mất ATTP, đặc biệt là khi đơn đặt hàng vượt quá khả năng sản xuất chế biến.
Nếu bạn có thời gian để chế biến thực phẩm, thì nên hạn chế việc mua những thực phẩm chế biến sẵn tại các bếp ăn gia đình để giảm thiểu nguy cơ mất an toàn thực phẩm.Trường hợp bạn thực sự muốn mua những thực phẩm này, cần phải hỏi rõ người bán thời điểm chế biến và phương pháp bảo quản ở nhiệt độ phù hợp, và khi ăn cần nấu chín lại.
- Lưu ý khi chọn đồ hộp: chọn các sản phẩm còn hạn sử dụng. Nên chọn loại có nắp hộp bị lõm vào, gõ có tiếng kêu đanh. Không chọn và sử dụng các loại sản phẩm đóng hộp nếu có các hiện tượng sau: Hộp bị phồng ra ở nắp hoặc các vị trí khác, nếu có hiện tượng đó thì sản phẩm bên trong đã bị vi sinh vật phân hủy làm hỏng và sinh ra khí; Bao gói đồ hộp bị hở hoặc rò rỉ, bị móp hoặc biến dạng do va đập mạnh; Đồ hộp khi mở ra có mùi hôi, mùi lạ khác với mùi đặc trưng của sản phẩm
2. Cách lựa chọn thực phẩm tươi sống
- Nếu thực phẩm được bán ở cửa hàng, siêu thị, nên chọn các thực phẩm được bảo quản ở nhiệt độ phù hợp với sản phẩm, ví dụ: rau, củ, quả được bảo quản nơi thoáng mát; thịt, thủy sản được giữ lạnh đông hoặc để trong đá lạnh, trứng được để ở nhiệt độ mát
- Nếu phải mua thực phẩm ở chợ truyền thống, nên chọn các hàng quen hoặc có uy tín để mua. Lưu ý tránh các quầy bán hàng gần khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao như cống rãnh thoát nước thải, khu vực có rác thải, gần nhà vệ sinh. Nên chọn các quầy hàng được bày riêng biệt các loại rau, củ, quả với các loại thịt, sản phẩm gia cầm và thủy hải sản.
- Đối với rau, củ, quả nên lựa chọn loại còn tươi, nguyên cuống, không dập nát, không có những đốm màu lạ hoặc khác nhau. Những loại rau quả ít dùng thuốc trừ sâu là bầu, bí xanh, bí đỏ, chuối... Thận trọng với những loại rau: rau muống, rau ngót, xà lách, rau cải các loại. Tốt nhất mùa nào dùng rau đó sẽ ít nguy cơ hơn đối với các loại hóa chất bảo vệ thực vật. Không mua rau đã héo úa, dập nát hay có mùi lạ, có dấu hiệu bất thường như quá mập.
- Đối với thịt nên chọn loại có màu sắc đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, vết cắt có màu sắc bình thường, khô. Tránh thịt có màu hơi xanh nhạt hoặc hơi thâm, thậm chí đen, màng ngoài nhớt. Tránh các loại thịt có mùi lạ, mùi ôi thiu hay mùi thuốc kháng sinh.
- Đối với thịt chế biến sẵn như thịt quay, giò, chả phải thận trọng, chỉ nên mua ở những cơ sở có nguồn gốc rõ ràng, quầy bán đảm bảo vệ sinh. Không nên mua nếu sản phẩm không được bảo quản trong tủ che đậy kín, hoặc có màu đỏ lòe loẹt, có mùi lạ.
- Đối với các loại thủy, hải sản, nếu có thể nên chọn các loại thực phẩm tươi, còn sống, hoặc nếu không còn sống phải được bảo quản trong đá lạnh dù là bán trong siêu thị hay ở chợ truyền thống.
- Ví dụ chọn một số thủy hải sản tươi như sau: cá tươi phải có miệng ngậm kín, thân cá rắn chắc, đàn hồi, không để lại vết ấn của ngón tay trên thịt cá. Vảy cá óng ánh, bám chặt thân cá, không có niêm dịch và mùi hôi thối khó chịu. Mang có màu đỏ hồng, không bị nhớt hay mùi hôi. Tôm tép vỏ sáng lóng lánh, dài và trơn láng. Nghêu sò ốc còn sống. Mực nang thì nên chọn mực có thịt trắng như mứt dừa là ngon, mực ống thì nên chọn loại vừa, không quá lớn, chưa vỡ túi đen. Các loại thủy hải sản khác nên chọn loại còn tươi, có màu sắc bình thường, đặc biệt không có mùi ươn hôi.
3. Các loại thực phẩm khác không nên lựa chọn và sử dụng
- Thực phẩm khô đã bị mốc, đặc biệt là các loại ngũ cốc, hạt có dầu như đậu, lạc khi mốc có thể chứa độc tố vi nấm như aflatoxin gây ung thư gan.
- Rau, củ, quả có mùi lạ của hóa chất bảo vệ thực vật; thịt, thủy hải sản có mùi lạ của thuốc thú y.
- Các loại phụ gia thực phẩm như chất bảo quản, phẩm màu, đường hóa học đóng gói không có nhãn mác, không rõ nguồn gốc.
4. Chú ý thực hành vệ sinh, phân loại, bảo quản và chế biến thực phẩm tốt
Thực hành với các bữa ăn hàng ngày cũng như các bữa ăn trong ngày Tết của gia đình bạn sẽ trở nên an toàn hơn nếu bạn thực hiện tốt các thực hành sau đây:
- Rửa sạch tay với nước
và xà phòng trước và sau khi chế biến thực phẩm.
- Rửa sạch rau củ
quả dưới vòi nước chảy.
- Sử dụng dao và thớt
riêng khi nấu ăn và để riêng các loại thịt, gia cầm, hải sản, trứng sống ra
khỏi các thực phẩm khác khi đi chợ và khi bảo quản trong tủ lạnh.
- Bảo quản các loại thực
phẩm tươi sống cần phải tách biệt với các loại thực phẩm đã được nấu chín.
- Nấu chín kỹ các loại
thực phẩm. Hạn chế ăn trực tiếp các thực phẩm tươi sống hoặc lên men nếu các
thực phẩm này không được bảo quản đúng, các loại thực phẩm có dấu hiệu nhiễm
nấm mốc.
Đối với sử dụng thực
phẩm cần lưu ý:
- Đối với thức ăn thừa,
cần đậy kín rồi bảo quản trong ngăn mát hoặc ngăn đá, trước khi dùng lại cần
hâm nóng đủ thời gian.
- Đối với các thực phẩm
đông lạnh, rã đông trước khi nấu bằng một trong
các cách sau: rã đông trong ngăn mát tủ lạnh qua
đêm, rã đông dưới vòi nước chảy, hoặc bằng lò vi sóng. Thực phẩm đã rã đông thì
không cấp đông lại.
- Nên chú ý đối với mâm cơm cúng ngày Tết, lưu ý thực hiện nguyên tắc ăn đồ ăn trong thời gian là 4 giờ, sau 4 giờ muốn ăn thì đun nóng trước khi ăn.
Một kỳ nghỉ Tết trọn vẹn bắt đầu từ những bữa ăn an toàn và đầy đủ dinh dưỡng. Hy vọng những lưu ý trên sẽ việc chuẩn bị mâm cơm Tết cho gia đình luôn đảm bảo an toàn và đầy đủ dinh dưỡng. Hãy để mỗi khoảnh khắc sum vầy đều trở thành những kỷ niệm đẹp nhờ sự chăm chút kỹ lưỡng cho sức khỏe ngay từ khâu chọn lựa thực phẩm. Hãy thực hiện tốt các quy tắc về an toàn thực phẩm sẽ góp phần giúp mỗi gia đình tận hưởng một bầu không khí Tết trọn vẹn yêu thương!
Vũ Thị Thanh Huyền - Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và thông tin truyền thông
Nguồn:
Cục An toàn thực phẩm https://vfa.gov.vn/tin-tuc/mot-so-luu-y-ve-an-toan-thuc-pham-ngay-tet.html
Viện dinh dưỡng quốc gia https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/huong-dan-nguoi-noi-tro-cach-lua-chon-thuc-pham-an-toan-67e7c8fbc862b932c34afdf6
