Tại TP. Hồ Chí Minh, tình hình thực phẩm đường phố, dịch vụ ăn uống đông người như tại các cổng trường, khu đông dân cư vào mùa nắng nóng được cảnh báo là điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm do quản lý không chặt chẽ và nguồn gốc thực phẩm không rõ ràng, dễ dẫn đến ngộ độc và rối loạn tiêu hóa cho người tiêu dùng, nhất là trẻ em và người cao tuổi.
 | Theo PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, đặc trưng thời tiết của mùa nắng nóng là nhiệt độ và độ ẩm cao, là môi trường tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn phát triển, dẫn tới ô nhiễm hoặc dễ làm thức ăn ôi thiu nếu không bảo quản cẩn thận. Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến nhiều người ngại nấu ăn nên hay mua các loại thức ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh, thực phẩm bày bán không bảo quản đúng cũng gây ra ngộ độc thực phẩm. |
Lưu ý đầu tiên là trong bất kỳ tình huống nào cũng phải ăn chín uống chín. Tôi không khuyến khích sử dụng những món tái tái, sống sống thời điểm này. Bởi với điều kiện nắng nóng vi khuẩn phát triển cực kỳ nhanh. Chúng ta đừng chủ quan là mình đủ sức đề kháng. Đôi khi, kể cả những người to khỏe nhất vẫn có thể trúng thực, ngộ độc thực phẩm.
Những món như gỏi cá sống, thịt bò tái… chúng tôi đều không khuyên dùng trong thời điểm này. Uống, mọi người nên sử dụng nước đã đun sôi hoặc nước suối đóng chai, nước ngọt đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý tới chất lượng của đá uống kèm.
Để giảm tối đa nguy cơ ngộ độc trong mùa nắng nóng, người dân và cơ sở kinh doanh cần thực hiện nghiêm các bước sau:
Lựa chọn thực phẩm an toàn
Khi mua thực phẩm, nên ưu tiên:
- Nguồn gốc rõ ràng: Mua tại siêu thị, cửa hàng có uy tín, chợ truyền thống đảm bảo vệ sinh.
- Sản phẩm tươi, nguyên vẹn: Tránh chọn thực phẩm có mùi lạ, màu sắc bất thường, dập nát hoặc rỉ dịch.
- Đọc kỹ nhãn mác: Kiểm tra hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và thành phần nếu là thực phẩm bao gói sẵn.
- Đặc biệt, cần cảnh giác với các loại thực phẩm dễ hỏng như: thịt, cá, trứng, sữa, đồ ăn chín… vì đây là những “ổ” chứa vi khuẩn nếu không được bảo quản đúng cách.
Kiểm soát tại cơ sở kinh doanh:Các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm phải kiểm soát chặt nguồn cung cấp nguyên liệu. Nguyên liệu đầu vào cần có hóa đơn, chứng từ rõ ràng. Trong quá trình sơ chế và chế biến, luôn giữ vệ sinh tuyệt đối; thực hiện cơ chế kiểm thực ba bước (kiểm tra hàng hóa lúc nhận, trước chế biến và sau khi nấu) và lưu mẫu thức ăn để xét nghiệm khi cần. Theo khuyến nghị của Cục ATTP (Bộ Y tế), các đơn vị này phải nghiêm túc tuân thủ kiểm soát xuất xứ và bảo đảm vệ sinh suốt quá trình chế biến.
Vệ sinh tay và dụng cụ chế biến
- Rửa tay thường xuyên: Luôn rửa tay sạch sẽ với xà phòng trước khi chế biến và sau mỗi lần gián đoạn (như cầm điện thoại, tiền bạc, hóa chất,…).
- Giữ bề mặt và dụng cụ sạch:Các bề mặt chế biến (bếp, thớt, dao, chén đĩa) phải được vệ sinh thường xuyên sạch sẽ. Không dùng chung dụng cụ như dao, thớt, kéo,… giữa thực phẩm sống và chín để tránh ô nhiễm chéo.
- Che đậy thức ăn: Mỗi khi đã chế biến xong hoặc đang đợi nấu tiếp, thức ăn cần được che đậy phòng tránh ruồi muỗi và côn trùng xâm nhập.
- Sử dụng nước sạch:Khi chế biến, chỉ dùng nước sạch để rửa thực phẩm và nấu. Nước có màu, mùi lạ hoặc chưa đun sôi đều tiềm ẩn nguy cơ chứa vi khuẩn gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Chế biến và sử dụng thực phẩm an toàn
Rửa sạch rau quả, thực phẩm trước khi nấu với nước sạch hoặc nước muối loãng
Luôn nấu chín kỹ tất cả thực phẩm (đặc biệt là thịt, cá, trứng). Hạn chế ăn thức ăn sống, đồ tái trong mùa hè.
Hạn chế để đồ ăn ngoài trời hoặc mang theo trong hành trình dài nếu không có điều kiện bảo quản lạnh.
Người trực tiếp chế biến thực phẩm nhất là tại các bếp ăn cần trang bị bảo hộ lao động đầy đủ như: khẩu trang, tạp dề, găng tay,…
Bảo quản thực phẩm đúng cách
Ngăn mát và ngăn đông tủ lạnh là nơi lý tưởng để lưu trữ thực phẩm dễ hư hỏng.
Tuy nhiên, cần sắp xếp đúng quy tắc:
Thịt sống, hải sản nên để riêng biệt, tránh tiếp xúc với rau, củ quả để không lây nhiễm chéo.
Thức ăn chín cần được đậy kín bằng các dụng cụ làm bằng vật liệu an toàn và được vệ sinh sạch sẽ như hộp thủy tinh, inoxx, nhựa.
Thức ăn đã nấu chín phải đậy kín, cho vào hộp đựng an toàn; không để ở nhiệt độ thường quá 2 giờ vì vi khuẩn phát triển rất nhanh trong nắng nóng.
Không cấp đông lại thực phẩm đã rã đông.
Không tích trữ quá nhiều thực phẩm nếu không có tủ lạnh dung tích lớn.
Để chủ động giảm nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong mùa nắng nóng, TP. Hồ Chí Minh đã tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố. Đồng thời, Thành phố đẩy mạnh truyền thông bằng nhiều hình thức như trang thông tin điện tử, mạng xã hội, hệ thống loa phát thanh và các ấn phẩm tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, hướng dẫn người dân lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn, góp phần phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Người dân nên chủ động báo ngay cho cơ quan chức năng khi phát hiện các cơ sở bán thực phẩm không đảm bảo điều kiện vệ sinh, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, hoặc khi phát hiện thức ăn có dấu hiệu ôi thiu để kịp thời xử lý và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Sở An toàn thực phẩm Thành phố - Hotline: 028 39301714
Hoặc phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông SĐT: 028 3535 6436
Trong mùa nắng nóng, mỗi gia đình và cơ sở kinh doanh thực phẩm cần nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe bằng cách lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm đúng cách. Tuân thủ các hướng dẫn an toàn thực phẩm không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ ngộ độc mà còn góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, bảo vệ cộng đồng và góp sức cùng thành phố kiểm soát hiệu quả những nguy cơ liên quan đến an toàn thực phẩm trong mùa nóng.
Nguồn: Cục An toàn thực phẩm
Phương Thảo - Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông
