Mùa hè không chỉ là thời điểm lý tưởng cho những chuyến du lịch, cắm trại hay các hoạt động ngoài trời đầy hứng khởi, mà còn là mùa của thời tiết thay đổi thất thường. Cái nắng nóng gay gắt làm nhiệt độ tăng cao dễ khiến thực phẩm nhanh chóng biến chất, kết hợp cùng những cơn mưa rào bất chợt làm gia tăng độ ẩm, tạo môi trường thuận lợi để vi khuẩn và vi sinh vật gây hại bùng phát mạnh mẽ. Chính sự biến đổi khí hậu phức tạp này đặt ra thách thức lớn đối với việc lưu trữ và chế biến thực phẩm. Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình trong suốt kỳ nghỉ, việc nắm vững các nguyên tắc an toàn thực phẩm không chỉ là kiến thức cần thiết mà còn là "chìa khóa" để mỗi chuyến đi luôn trọn vẹn và an toàn, hãy lưu ý một số nguyên tắc đảm bảo an toàn thực phẩm sau:
Đối với cắm trại
Chuẩn bị thực phẩm từ nhà
- Sơ chế và đóng gói kín: Việc thực hiện sơ chế, chia thành từng khẩu phần vừa đủ cho mỗi bữa, tẩm ướp và hút chân không hoặc đựng trong túi zip kín có thể ghi nhãn để dễ nhận biết ngay tại nhà giúp giảm thiểu tối đa các thao tác xử lý thực phẩm trực tiếp ngoài trời. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian chế biến tại điểm du lịch, cắm trại, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn chéo do thiếu nước sạch, dụng cụ vệ sinh. Việc chia nhỏ khẩu phần giúp tránh mở nhiều lần một túi lớn, hạn chế thất thoát nhiệt lạnh. Rau củ, trái cây cũng cần được rửa sạch, để ráo nước trước khi đóng gói nhằm tránh úng dập và hư hỏng. Gạo, mì, bánh kẹo đựng trong hộp kín hoặc túi chống ẩm. Khi du lịch, cắm trại nên treo thực phẩm lên cao, cách xa mặt đất để tránh côn trùng.
Hình 1: sơ chế, chia thành từng khẩu phần vừa đủ cho mỗi bữa ăn
- Lựa chọn thực phẩm ít rủi ro: Ưu tiên các loại đồ khô (lương khô, bánh mì, các loại hạt, trái cây khô) để làm thực phẩm dự phòng cho đường dài, hạn chế mang theo các loại thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi hoặc thức ăn đã nấu chín nếu không có dụng cụ giữ lạnh chuyên dụng. Sử dụng hộp giữ nhiệt hoặc túi giữ lạnh, nếu cần mang theo thức ăn đã chế biến.
Nhiệt độ bảo quản đúng cách
- Sử dụng thùng giữ nhiệt đúng cách: Nên chuẩn bị ít nhất hai thùng đá riêng biệt, một thùng dành cho đồ uống, đồ ăn vặt. Một thùng chuyên bảo quản thịt, cá, thực phẩm tươi sống cần hạn chế mở nắp. Khi xếp đồ vào thùng giữ nhiệt, cần tuân thủ nguyên tắc xếp thịt, hải sản sống ở dưới đáy thùng, nơi có nhiệt độ lạnh nhất. Món ăn chín, rau củ quả, bơ sữa được xếp ở các tầng trên.
Hình 2: Cách bảo quản thực phẩm trong thùng đá
- Duy trì nhiệt độ an toàn: Nhiệt độ bảo quản thực phẩm tươi sống nên duy trì dưới 4-5 độ C để ức chế vi khuẩn. Thùng đá cần đặt ở nơi râm mát, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc để trong cốp xe kín quá lâu. Khi đá tan, cần bổ sung thêm đá mới hoặc chắt bỏ nước đọng để tránh thực phẩm bị ngâm nước, dễ hư hỏng. Nếu không đảm bảo được điều kiện giữ lạnh lâu dài, nên sử dụng thực phẩm tươi trong ngày đầu tiên, các ngày sau chuyển sang thực phẩm khô hoặc đóng hộp.
Khi chế biến
- Dao, thớt cần tách riêng cho thực phẩm sống và chín. Người chế biến rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi tiếp xúc với thức ăn.
- Mang đủ nước sạch đóng chai để ăn uống và nấu nướng, không dùng nước tự nhiên chưa qua xử lý. Khu vực chế biến cần được giữ sạch sẽ, chuẩn bị khăn giấy, khăn ướt và túi đựng rác luôn đóng kín để hạn chế ruồi, côn trùng tiếp xúc với thức ăn.
- Trước khi sử dụng, cần kiểm tra thực phẩm. Nếu có dấu hiệu như mùi lạ, đổi màu, nhớt hoặc mốc nên loại bỏ.
2. Đối với du lịch
- Chọn nơi ăn uống an toàn: Ưu tiên quán ăn sạch sẽ, đông khách, có niêm yết giá và đảm bảo vệ sinh. Tránh ăn tại hàng rong không che chắn, khu vực gần rác, cống rãnh, ruồi nhặng nhiều. Quan sát cách chế biến, bảo quản thực phẩm tại chỗ, không ăn đồ có dấu hiệu ôi thiu, nguội lạnh, chưa chín kỹ.
Hình 3: Nơi ăn uống sạch sẽ
- Cẩn trọng với nước uống và đá lạnh: Uống nước đóng chai có nhãn mác, còn nguyên nắp. Không uống nước lã hoặc nước từ nguồn không rõ ràng. Hạn chế dùng đá viên không đảm bảo vệ sinh (nên dùng đá viên có nguồn gốc từ cơ sở được cấp phép).
3. Lưu ý chung
- Ăn uống điều độ: Ăn uống hợp lý, tránh thử quá nhiều món lạ cùng lúc. Không ăn quá no, quá nhiều món lạ một lúc, đặc biệt là món tái, sống, lạ bụng dễ gây rối loạn tiêu hóa.
- Vệ sinh cá nhân: Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dùng nước rửa tay khô trước khi ăn. Luôn mang theo khăn giấy, khăn ướt, nước rửa tay khô, khẩu trang để sử dụng khi cần thiết.
- Nhóm đối tượng đặc biệt: khi có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi di cùng, chỉ nên cho họ ăn thức ăn quen thuộc, tránh thức ăn lạ, cay, dầu mỡ. Luôn chuẩn bị nước uống sạch, đồ ăn nhẹ dự phòng và sẵn sàng xử lý nếu có dấu hiệu tiêu chảy hay ngộ độc thực phẩm.
Một chuyến đi an toàn không chỉ nằm ở những địa điểm đẹp, mà còn bắt đầu từ sự chủ động và thông minh trong từng lựa chọn ăn uống. Hãy trang bị kiến thức để mỗi trải nghiệm ẩm thực mùa hè luôn là một kỷ niệm đẹp và an lành.
Hình 4: đảm bảo an toàn thực phẩm trong các hoạt động hè
Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và thông tin truyền thông
Nguồn: Cục An toàn thực phẩm
